Podatkowa księga przychodów i rozchodów oraz księgi rachunkowe - teoria i praktyka

Gdy mamy do czynienia z podatkową księgą przychodów i rozchodów musimy mieć świadomość tego, że stanowi ona dowód na to, że wywiązujemy się z naszych zobowiązań podatkowych. Co więcej, to właśnie ona jest wykorzystywana wówczas, gdy pojawia się konieczność udzielenia odpowiedzi na pytanie o to, jaka jest ich wielkość. Samo prowadzenie księgi jest określane przez zasady rozporządzenia Ministra Finansów odnoszącego się do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

Rozporządzenie informuje przede wszystkim o szczegółowym zakresie obowiązków podatnika, wzmiankuje jednak również na temat dokumentów stanowiących podstawę zapisów, terminów zawiadomienia urzędu skarbowego o prowadzeniu księgi oraz stanowi o wielu innych sprawach. Sam obowiązek prowadzenia księgi jest uzależniony przede wszystkim od tego, jak opodatkowany jest przedsiębiorca. W praktyce oznacza to, że osoby opłacające podatek w tak zwanych formach zryczałtowanych nie mają tego obowiązku. Inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku osób, które zostały opodatkowane na zasadach ogólnych. Bardziej szczegółowe przepisy znajdują się w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 roku w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Ważnym dokumentem jest również ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Warto zatem podkreślić, że obowiązek prowadzenia księgi znajduje zastosowanie, gdy działalność gospodarczą prowadzi osoba fizyczna, spółka cywilna oraz jawna osób fizycznych oraz spółka partnerska. Choć wiele osób zapomina o tym, dobrze jest zdawać sobie sprawę z tego, że księgi nie mogą prowadzić spółki cywilne i jawne osób prawnych, te bowiem są przez prawo zobowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Oczywiście, podatkowa księga przychodów i rozchodów nie jest rozwiązaniem, które może być prowadzone bez względu na okoliczności, prawo mówi więc o okolicznościach, w jakich należy z tego zrezygnować koncentrując się na księgach rachunkowych. Tu warto zapoznać się ze stosownymi przepisami ustawy o rachunkowości, która mówi o tym, że z obowiązkiem prowadzenia ksiąg rachunkowych mamy do czynienia w sytuacji, w której w poprzednim roku podatkowym przechody netto pochodzące tak ze sprzedaży produktów i towarów, jak i z operacji finansowych wyniosły co najmniej równowartość w złotówkach kwoty 800 tysięcy euro. Przekroczenie tego limitu jest równoznaczne z koniecznością założenia księgi rachunkowej, choć nie można zapominać o tym, że jej prowadzenie powinno być rozpoczęte od nowego roku podatkowego. Tu konieczne jest też wspomnienie o samej procedurze przeliczania euro na złote. Odpowiednie przepisy prawne regulują, że ma to nastąpić w oparciu o średni kurs ogłoszony przez NBP obowiązujący 30 września roku poprzedzającego rok podatkowy. Warta podkreślenia jest też regulacja prawna, która wcale nie zabrania prowadzenia ksiąg rachunkowych tym przedsiębiorcom, którzy są zobligowani do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Mogą oni to robić bez obaw o konsekwencje prawne, choć ciąży na nich obowiązek zawiadomienia o tym fakcie właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Obowiązek prowadzenia księgi dotyczy też osoby, która prowadzi swoją działalność bazując na umowach agencyjnych oraz umowach na warunkach zlecenia oraz osób prowadzących tak zwane działy specjalne produkcji rolnej.

Podobnie przedstawia się sytuacja w przypadku duchownych, którzy zrzekli się opłacania zryczałtowanego podatku dochodowego. Obowiązku takiego nie mają jednak osoby opłacające podatek dochodowy w formach zryczałtowanych, wykonują jedynie te usługi, które są związane z przewozem osób i towarów taborem konnym, wykonują zawód adwokata w zespole adwokackim oraz zajmują się sprzedażą środków trwałych już po likwidacji działalności. Obowiązek prowadzenia księgi przychodów i rozchodów spoczywa też na prowadzących działalność gospodarczą rolnikach.